بلوغ دیررس نوجوانان ( دختران و پسران ) : علت و درمان

دوران بلوغ، زمانی است که بدن شما از شکل کودکی به شکل بزرگسالی رشد میکند. معمولاً رسیدن به دوران بلوغ از طریق تغییرات بدن، قابل درک است.در مورد دختران، نمود آن به صورت بزرگ شدن سینهها، مو در آوردن، افزایش ناگهانی رشد و شروع عادت ماهانه است.
شکل کلّی بدن نیز احتمالاً دچار تغییر میشود. باسن عریضتر میشود و انحنای بدن مشخصتر از قبل میگردد. در مورد پسران نیز شروع دوران بلوغ با مو در آوردن، افزایش ناگهانی رشد و بزرگتر شدن بیضهها و آلت تناسلی مشخص میشود. شکل کلّی بدن آنها نیز شروع به تغییر میکند. شانهها عریضتر و بدن عضلانیتر میگردد. این تغییرات به دلیل هورمونهای جنسی (تستوسترون در پسران و استروژن در دختران) است که توسط بدن، بسیار بیشتر از قبل، تولید میشود.
سن شروع و خاتمه دوران بلوغ در افراد مختلف بسیار متفاوت است. این دوران در دختران معمولاً بین ۷ تا ۱۳ سالگی و در پسران بین ۹ تا ۱۵ سالگی اتفاق میافتد، هر چند ممکن است در بعضی افراد، زودتر یا دیرتر از این صورت گیرد. امّا گاهی اوقات، فردی از این محدوده سنی عبور میکند بدون آن که هیچ نشانهای از تغییرات بدنی بروز دهد. به این پدیده، بلوغ دیررس گفته میشود.

علت بلوغ دیر رس و علائم آن

واژه نوجوان به گروه سنی 19-10 سال اطلاق می گردد و در واقع نوجوانی مرحله بلوغ جسمانی، روانی، اجتماعی و گذراز مرحله كودكی به بزرگسالی است كه بلوغ جسمانی زودتر از بلوغ روانی و اجتماعی رخ می دهد و همزمان با شروع زندگی باروری، تواناییهای ذهنی و قابلیت های شناختی و عاطفی آنها شكل می گیرد.

مهمترین عوامل موثر در بلوغ یا اختلالات بلوغ به هورمونها هستند .

هورمونهای جنسی بر دو نوعند :

1_ آندروژنها : هومونهای مردانه مانند تستوسترون
2_ ژیمنوژنها : هورمونهای زنانه مانند استروژن و پروژسترون

مهمترین هورمون جنسی مردانه "تستوسترون" نام دارد که از لحاظ شیمیایی مانند بقیه هورمونهای جنسی مردانه و زنانه نوعی استروئید است و از بیضه ها ترشح می شود و به خون می ریزد .
این هورمون پس از گردش در خون به اندامهای هدف خود می رسد و آثار خود را اعمال میکند یعنی ژنهای خاصی را فعال می کند و خصوصیات مربوط به محصولات آن ژنها ظاهر می شود . مثلا تولید سلولهای جنسی و ایجاد میل جنسی و رشد حنجره و بم شدن صدا افزایش حجم عضلات و استخوانها و ....... در مردان که به علائمی مانند رویش سبیل و ریش و زیر بغل و ناحیه شرمگاهی در صورت صفات ثانویه جنسی گویند.
حال اگر بنابر دلایلی این هورمون به میزان کافی ترشح نشود ، بلوغ و علائم آن به تاخیر می افتد و پسر علائم مردانه را نشان نخواهد داد و به اصطلاح خواجه مانند خواهد شد .
در صورت فقدان این هورمون و عدم تولید سلولهای جنسی در بیضه فرد عقیم خواهد بود و صفات ثانویه جنسی که باعث ایجاد تفاوت ظاهری بین مرد و زن می شوند را نشان نخواهد داد .
علاوه بر این غده های فوق کلیه ما نیز هم هورمون مردانه و هم هورمون زنانه ترشح می کند که اگر غلظت هورمون زنانه در مردان بالا رود خصوصیاتی زنانه خواهند داشت و بالعکس .

عواملی که در میزان ترشحات هورمونهای جنسی اثر می گذارند عبارتند از :
- محیط و شرایط محیطی فرد
- آب و هوا
- نژاد
- تغذیه
- میزان تحرک
- میزان فعالیتهای جنسی
- برخی از میکروبهای بیماریزا
- روحیات
- میزان آسایش و رفاه
- مشاهدات روزمره یا در حالت خواب
و......
بلوغ دیررس چه نشانهها و علائمی دارد؟
________________________________________
نشانههای اصلی بلوغ دیررس عبارتند از عدم رشد سینهها در دختران تا ۱۳ سالگی و کوچک ماندن بیضهها در پسران (یعنی با حجم کمتر از ۴ میلیلیتر) تا ۱۴ سالگی. نشانه دیگر آن، وجود یک رشد یکنواخت ولی کند است، که البته این لزوماً نشانه بلوغ دیررس نیست.

بلوغ دیررس چقدر شایع است؟
________________________________________
طبق برآوردها، تقریباً ۳% کودکان به بلوغ دیررس دچار میشوند، که ۹۰% این موارد ناشی از تأخیر سرشتی است. تأخیر سرشتی در پسران ۱۰ برابر دختران است.

درمان بلوغ دیررس
________________________________________
متخصص غدد طی مراحل تشخیص، میتواند دریابد که عامل بلوغ دیررس یک عارضه پزشکی، به عنوان مثال یک بیماری مزمن، اختلالات کروموزومی، اختلال ژنتیکی یا تومور است. بلوغ دیررس ممکن است نشی از وجود یک مشکل (ساختاری و یا هورمونی) در تخمدان یا بیضه و یا غده هیپوفیز یا هیپوتالاموس در مغز باشد.
در اغلب موارد، هیچ گونه درمانی مورد نیاز نیست. معمولا" خانوادهها فقط نیاز به یک تایید پزشکی دارند مبنی بر اینکه همه چیز نورمال است. در غیر این صورت، این موضوع نیازمند بررسی و مراقبت پزشکی است. هورمون درمانی و نیز عمل جراحی در صورتی که این مشکل، ریشه آناتومیک داشته باشد، ممکن است موثر باشد.
هورمون درمانی
داروهای استروژن یا تستوسترون میتواند موجب جهش و شروع بلوغ گردد. در برخی شرایط (زمانی که غده هیپوفیز به اندازه کافی هورمون تولید نمیکند)، تجویز هورمون رشد ممکن است مناسب باشد. متخصص غدد به شما کمک میکند که در مورد مناسب بودن هر یک از روشهای درمان برای وضعیت خاص خود آگاه شوید. به عنوان مثال، درمان با هورمونهای جنسی میتواند به فردی که به طور طبیعی دچار بلوغ دیررس و مشکلات اجتماعی و عاطفی ناشی از آن شده است، کمک کند. این درمان به کسانی که بدن آنها قادر به تولید هورمون مورد نیاز نیست، کمک میکند.
• دختران: اگر تخمدانها قادر به تولید استروژن مورد نیاز برای شروع بلوغ نباشد، فرد میتواند تحت درمان با داروی استروژن قرار گیرد. این دارو میتواند به شکل قرص بلعیدنی، یک پچ، لوسیون یا ژل باشد که بر روی پوست قرار داده میشود. پس از آن بلوغ شروع میشود. برخی از دختران نیاز به مصرف دارو در طی بزرگسالی خود دارند.
• پسران: اگر بیضه قادر به تولید تستوسترون مورد نیاز برای شروع بلوغ نباشد، فرد میتواند داروی تستوسترون را دریافت کند. مصرف این دارو میتواند به صورت یک تزریق ماهانه و یا قرار دادن یک پچ (به صورت روزانه)، مالیدن لوسیون یا ژل بر روی پوست به مدت چند ماه باشد. سپس بلوغ شروع خواهد شد. برخی از پسران به صورت مادام العمر نیاز به مصرف دارو خواهند داشت.

متابولیسم و رشد کودکان و بیماری های غدد...